O Powstaniu Warszawskim

powstanie-Warszawskie-SFINKS

 

Ekstaza wolności napełnia serca, przyspiesza oddech w płucach, wzbiera w ulicach. To nic, że domy płoną, że szeregi ludzi z tobołami na plecach i w łachmanach uciekają z Woli, Czerniakowa, Górnego Mokotowa, Powiśla. Wielkie, zapamiętałe odprężenie prostuje grzbiety. Można znieść wszystko, byle strącić z karków nieznośny ciężar, byle nareszcie być sobą. Tego szczęścia nie pojmie nikt, kto go nie doznawał. Na skrawku ziemi długości i szerokości paru kilometrów, natłoczonym ludźmi, podminowanym nastrojami piwnicznymi, rozkrojonym na kilka osobnych, odciętych od siebie obozów warownych otoczonych zewsząd, burzonych nieuchronnie bombami, znajdującym się już od pierwszych dni w sytuacji strategicznie beznadziejnej – ta wciąż płonąca świadomość: jesteśmy wolni!

Jerzy Braun o pierwszych dniach powstania.

Jak co roku, gdy przychodzi rocznica powstania warszawskiego rozbrzmiewa dyskusja o jego sens. Jednak w przeciwieństwie do innych rozważań dotyczących działań wojennych, te o powstaniu wydają się być niezwykle trudne. Trudności te wynikają głównie z konfliktu racjonalizmu, w który wplecione zostają olbrzymie emocje. Bowiem, gdy spojrzymy wyłącznie na liczby, to nawet cywil nie mający większego pojęcia o prowadzeniu akcji militarnych dostrzeże, w jak trudnej sytuacji znajdowali się powstańcy. Dlaczego jednak zdecydowali się, aby sięgnąć za broń? Wielu powstańców w swoich wypowiedziach podkreśla, iż śmierć w obliczu niemieckiej niewoli stała się im obojętna, bowiem dość już mieli nazistowskiej tyranii.

Decyzja niejednomyślna

W ogólnym przekazie medialnym przez wiele lat propagowana była wizja powstania warszawskiego jako zbiorowego aktu męstwa i odwagi, w których każdy chwytał za broń i szedł strzelać do oprawców. Pomijana jest jednak kwestia, iż na starcie samego powstania żołnierze mieli jedynie około 7 tyś. sztuk broni palnej, a wielu (szczególnie tych zrzeszonych w NSZ) było nastawionych do walki raczej sceptycznie. Podobnie sprawa się miała w samym sztabie. Mimo, że gen. „Bór” Komorowski wraz z gen. Antonim Chruścielem ps „Monter” byli gorącymi orędownikami walki zbrojnej, to jednak gen. Kazimierz Sosnkowski, który po śmierci gen. Władysława Sikorskiego, pełnił rolę Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, był przeciwny takiemu rozwiązaniu. Niektóre relacje wskazują nawet, że Sosnkowski wydał zakaz rozpoczęcia walk, rozkaz ten jednak zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach.
Niewątpliwie sztab „Bora” Komorowskiego wykorzystał propowstańcze nastoje społeczne, jakie nasilały się od lipca 1944 r. Informacje o cofających się i regularnie rozbijanych oddziałach SS wlały w społeczność warszawską nadzieję, że bestialska okupacja wkrótce dobiegnie końca. Nikt jednak nie chciał czekać. Żołnierze noszący w głowach i sercach ogrom krzywd, jakich doznali obywatele Polski, spragnieni byli walki. Powstanie dla nich to miała być okazja, by dać symbol światu, że początek Mazurka Dąbrowskiego: „Jeszcze Polska nie zginęła, póki my żyjemy” to nie tylko pusty frazes z pieśni legionów, ale faktyczne odzwierciedlenie tego, co można nazwać „Polskością”.

Okrutne liczby w starciu z męstwem

Janusz Brochwicz-Lewiński ps „Gryf” w czasie powstania warszawskiego walczył w szeregach Batalionu „Parasol”. Tak mówił w jednym z wywiadów: Czekaliśmy na powstanie jak na zbawienie, chcieliśmy bardzo mieć wolny kraj, po latach upokorzeń, morderstw i krzywd od okupanta chcieliśmy wolnej Polski, wierzyliśmy głęboko, że nam się uda, że to jest możliwe. Po prostu wszyscy rwaliśmy się do walki. Byliśmy pewni, że przyjdzie zwycięstwo, z pomocą całego narodu wywalczymy w krótkim czasie wolność. Wierzyliśmy w pomoc aliantów, w nasze wojsko na Zachodzie, które mogło przybyć nam z pomocą. Słowa te zdają się w znakomity sposób obrazować to, co rodziło się w sercach powstańców. Dla tych żołnierzy powstanie warszawie nie było jedynie „kolejną wojskową akcją”. To miał być zryw narodu, którego zaatakowanie przez Niemcy rozpoczęło piekło II wojny światowej. Postawa taka niewątpliwie jest budująca, bowiem przedstawia obraz Polskiego Narodu nieco inaczej niż mają to w zwyczaju przedstawiać „autorytety moralne” pokroju Jana Grossa. Jednak obok męstwa i odwagi, która jak pisał Stanisław Michalkiewicz zawstydza, trzeba spojrzeć na ogół sytuacji powstańców, a ta jak wiadomo była przerażająca.
Gdy wybiła Godzinie „W”, powstańcy dysponowali:
1000 karabinów,
300 pistoletami maszynowymi,
60 karabinami ręcznymi,
7 ciężkimi karabinami maszynowymi,
35 karabinami przeciwpancernymi,
17000 pistoletami ręcznymi,
35000 granatami.
Ponadto, co 10 uczestnik powstania nie posiadał żadnej broni palnej! Oznacza to, że w pierwszych godzinach akcji, maił do dyspozycji… głazy, połamane płyty chodnikowe, łomy lub inne narzędzia codziennego użytku, które w tym momencie musiały służyć za broń wojskową! Co ciekawe, wcześniej wspomniany gen. Chruściel mówił, że niedostatek broni żołnierze mają pozyskiwać z rąk SS-manów. Brzmi to groteskowo, w momencie gdy powstaniec ma w dłoni jedynie kilof i szpadel.

63 dni, 200 tysięcy martwych… Warszawa przestała istnieć

Powstanie, mimo heroicznej postawy warszawiaków zakończyć się klęską. Po 63 dniach, dokładnie 2 października 1944 r. Armia Krajowa zakończyła działania ofensywne, a wysłani emisariusze mieli negocjować warunki kapitulacji. W ciągu dwóch miesięcy walk ofiarę poniosło 16 tysięcy żołnierzy oraz około 180 tysięcy cywilów. Zwyrodnialcy z SS (mówi się, że oddziały walczące z powstańcami składały się z najgorszych bandytów, jakich tylko wcielono do Wermachtu) w pierwszej kolejności mordowali resztki warszawskiej inteligencji, następnie fachowców, tak by zdewastowana stolica nigdy nie została odbudowana. O skali masakry świadczy również waga prochów ze skremowanych ciał ofiar powstania, która wyniosła 12 ton! 90% zabytków Warszawy obróciło się w pył, 72% zabudowy mieszkalnej przestało istnieć. To była cena za zabicie 10 tysięcy hitlerowców…
Oprócz tego, morale sięgnęły niemalże zera.
Ci, co wydali pierwszy rozkaz do walki
niech policzą teraz nasze trupy.

Niech pójdą przez ulice
których nie ma
przez miasto
którego nie ma
niech liczą przez tygodnie przez miesiące
niech liczą aż do śmierci

nasze trupy.

Tak o powstaniu pisała Anna Świrszczyńska, która czynnie brała udział w powstaniu.

Warszawa krwawi

Powstania warszawskiego ocenić jednoznacznie się nie da, a już na pewno nie może dokonać tego osoba, która nie przeżyła okupacji, nie wie czym jest piekło wojny. W rocznice pozostaje więc zaduma, nad losem starszych pokoleń i nad tym, co doprowadziło do największej tragedii XX wieku. Jednocześnie, od „Małych Powstańców” oraz od „zwykłych” żołnierzy, którzy gotowi byli oddać życie za wolność, możemy uczyć się prawdziwej definicji słowa „patriotyzm”.

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

63-36599_g

Hieronim Dekutowski, jego pseudonimy to m.in. „Zapora”, „Odra”, „Reżu”. Urodził się 24 września 1918 roku w Dzikowie. Jego najstarszy brat zginął w wojnie polsko-bolszewickiej, stając się przykładem patriotyzmu i bohaterstwa dla Hieronima. „Zapora” należał do harcerstwa oraz Sodalicji Mariańskiej. Plany podjęcia studiów we Lwowie, które snuł, przerwała niemiecka i sowiecka agresja na Polskę w 1939 roku. Po kampanii wrześniowej z Lwowa dostał się na Węgry, gdzie został internowany. Po ucieczce z obozu przedostał się na Zachód. We Francji wstąpił do Armii Polskiej. Po kapitulacji Francuzów udał się do Wielkiej Brytanii. Tu przeszedł szkolenie w organizacji cichociemnych głównie z zakresu dywersji oraz szkolenie spadochronowe. 4 marca 1943 roku złożył przysięgę jako cichociemny. We wrześniu 1943 roku został przerzucony do okupowanej Polski. Otrzymał przydział do Kedywu (wydzielony pion AK zajmujący się dywersją) Okręgu AK „Lublin”. Przeprowadził wiele akcji mających na celu likwidację konfidentów oraz ochronę ludności Zamojszczyzny, walczył z wojskami niemieckimi i niemieckimi osadnikami, tępił bandytyzm. Uratował również wielu ściganych przez Niemców Żydów, ukrywając ich w leśnych ostępach. Ze swoim oddziałem ruszył na pomoc powstańcom warszawskim, lecz po nieudanej próbie przekroczenia Wisły zmuszony został do rozwiązania oddziału.
Dekutowski podjął w styczniu 1945 roku konspiracyjną działalność wymierzoną przeciwko bolszewikom. W odwecie za zamordowanie przez komendanta posterunku MO w Chodlu czterech byłych żołnierzy Dekutowskiego, „Zapora” zaatakował i zdobył ten posterunek. Komendantem owego posterunku był ponoć uratowany wcześniej przez niego Żyd. Po tym wydarzeniu „Zapora” objął dowództwo nad grupą dywersyjną. Prowadził akcje zbrojne przeciwko funkcjonariuszom NKWD, MO i UB terroryzującym okoliczną ludność oraz przeciwko działaczom i aparatczykom komunistycznym.
Milicjanci oraz funkcjonariusze aparatu bezpieczeństwa, wprowadzając komunistyczną władzę, zwalczali struktury niepodległościowe oraz wyłapywali byłych AK-owców. Dekutowski już w 1945 roku zgromadził wokół siebie oddział ponad 300 żołnierzy. Również rozszerzył zakres działań na Rzeszowszczyznę i Kielecczyznę.

Trudna szkoła – lekcja z 17 września 1939 roku

Jeńcy1
Historia Polski obfituje w wydarzenia wzniosłe, napawające nas dumą, ale również tragiczne, które przywołują smutek i łzy. Niestety, wiele z tych wydarzeń umyka nam ze świadomości, dlatego tak ważne jest, abyśmy pielęgnowali naszą pamięć historyczną. Dzisiejsza data skłania nas do tego, by zajrzeć do książek i dokumentów. Nie bez powodu mówi się o historii, że jest nauczycielką życia, pewnych udzielonych przez nią lekcji nie powinniśmy zapominać… A jaki morał wypływa z lekcji z dnia 17 września 1939 roku?

Zanim przejdziemy do wydarzeń, które miały miejsce w połowie września 1939 roku, cofnijmy się jeszcze bardziej w przeszłość, do roku 1932. Wówczas Rzeczypospolita Polska zawarła układ o nieagresji ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Układ ten zawarty początkowo na trzy lata, w 1934 roku został przedłużony i miał trwać do roku 1945. Od natłoku tych dat można dostać zadyszki, ale ważne jest dla nas, abyśmy sobie uzmysłowili, że ZSRR na mocy zawartych umów międzynarodowych zobowiązało się do poszanowania wolności państwa polskiego.

Co możemy powiedzieć o ludziach, którzy nie dotrzymują zawartych umów albo swobodnie odwołują raz dane słowo? Zapewne nic dobrego, a niejeden bardziej krewki człowiek mógłby w stronę takich osobników rzucić wiele epitetów, również tych, które mają na bakier z cenzurą. To samo można pewnie rzec o państwie, które honor schowało głęboko do kieszeni wojskowego płaszcza i łamie zawarte traktaty. Pomimo obowiązującego w 1939 roku układu o nieagresji z Polską, Armia Czerwona przekroczyła naszą wschodnią granicę. Cynizm Moskwy uwidocznił się w argumentacji. Rosjanie wkroczyli do Polski pod pretekstem pomocy ludności Ukrainy i Białorusi. Czerwonoarmiści na zajętych terenach poddali jeńców wojennych oraz ludność cywilną represjom, co wzbudza wątpliwość względem rzekomych intencji ich bratniej pomocy… Rosjanie wyciągnęli rękę w stronę ludności, tylko że w tej ręce znajdował się karabin z bagnetem. Któż chciałby takiej pomocy?…

Napaść ZSRR na Polskę była uzgodniona z drugim agresorem, III Rzeszą. Na mocy postanowień traktatu Ribbentrop-Mołotow oba te systemy totalitarne podzieliły między siebie strefy wpływów w Polsce. Raz jeszcze w dziejach nasza ojczyzna znalazła się w kleszczach agresywnych sąsiadów. A pomoc naszych sojuszników z Zachodu była dalece niewystarczająca…

Wnioski z tej lekcji historii niech każdy wyciągnie samodzielnie.